Kako je, po kazivanju i pisanju Petra Stambolića, Aleksandar Ranković posle rata došao do velike moći, izmetnuvši se iz zaslužnog partijskog radnika u birokratu koji je vremenom počeo da gubi korak sa zbivanjima, te zašto su se razišli po pitanju odnosa prema SSSR-u i rešavanju kosovske krize.

RANKOVIĆ JE BIO ČOVEK KONZERVATIVNIH SHVATANJA, KOJI SE U UNUTRAŠNJIM PITANJIMA ZALAGAO ZA PREVAZIĐENI KONCEPT FEDERACIJE I BIO PROTIV SAMOUPRAVLJANJA, A U SPOLJNOJ POLITICI ZA BLISKE ODNOSE SA RUSIMA.

Petar Stambolić mi je, kao i o drugima, i o Aleksandru Rankoviću pričao na preskok, ne ulazivši u celovito ocenjivanje njegove političke i državničke aktivnosti. To je činio isključivo na osnovu sećanja, bez ikakvih istraživanja, i to samo o onim događajima, gde je bio učesnik ili svedok. Dakle, saopštavao mi je samo ogoljene činjenice bez širih interpretacija. U toku naših tridesetogodišnjih razgovora, često smo pominjali Rankovića, a i Pera je stalno napominjao da njegov slučaj, kao i slučaj Neškovića, zahteva istorijsko objašnjenje. Međutim, nije bio spreman da do kraja objasni svoju ulogu u njihovom skidanju sa vlasti.

Manje smo razgovarali o Rankovićevoj pozitivnoj ulozi u Partiji između dva rata, i u toku rata i revolucije, a više o njegovoj aktivnosti posle rata, kada je, kako kaže Pera, došao do velike moći, odnosno o tome kako se od zaslužnog partijskog radnika izmetnuo u birokratu i počeo da gubi korak sa zbivanjima. Iako Pera tvrdi da nije bio u sukobu sa Rankovićem, na osnovu onoga što mi je ispričao, ali i onoga što su mi drugi rekli, njihovi odnosi bili su složeni; Dobrica Ćosić mi je čak pričao i tome da se radilo o ličnoj netrpeljivosti. Nesumnjivo, Aleksandar Ranković bio je dugo godina prva ličnost u Srbiji, zapravo jedna od četiri vodeće ličnosti Jugoslavije. Na predlog Đilasa, Tito ga je prihvatio za sekretara PK KPJ za Srbiju, a na toj dužnosti ostao je do septmbra 1941. godine. Za to vreme, Pera je bio terenski partijski radnik u Šumadiji i Zapadnoj Srbiji, tako da je između njih postojalo veliko hijerarhijsko rastojanje. Kad ih je prvi put upoznao Moma Marković (1938. godine), Ranković se pojavio sa peglom, imitirajući abadžijskog radnika.

Više u 83. broju magazina “Pečat”