Reporteri „Pečata“ obišli su Trebinje, biser jugoistočnog dela Srpske i Hercegovine, poznat po svojim ekonomskim, privrednim kulturnim, sportskim i herojskim dostignućima, danas jedan u nizu srpskih gradova koji su se našli na udaru tranzicije.

Čovek celog života može da čini dobro ili zlo, ali je pitanje da li je učinio puno sitnih dobrih dela, a samo jedno krupno zlo, ili puno sitnih zala a samo jedno veliko dobro. Da biste ga presudili, treba znati da se čovek jedino razaznaje u onom svom krupnom i bitnom potezu. Jedino što spasava čoveka od razočaranja, što znači i od očaja, jeste suzbijanje straha kako pred ljudima tako i pred događajima. Napoleon je mislio da na ovom svetu postoje svega dve alternative: zapovedati ili slušati tuđe zapovesti. Zaista, treća ne postoji. Čovek je odista rođen ili da nosi sedlo, ili da nosi mamuze.

Ovim rečima čuvenog srpskog pesnika Jovana Dučića započinjemo tekst o Trebinju, gradu, koji se nalazi na jugoistoku Republike Srpske i Bosne i Hercegovine. U Dučićevim „Jutrima sa Leutara“ prepoznaje se ne samo odnos našeg naroda prema srpstvu, srpskim gradovima, već i prema životu.

EKONOMSKA I MORALNA KRIZA Trebinje, koje je široj javnosti poznato u privrednoj, ali i u kulturnoj i sportskoj sferi života, u poslednje vreme još jedan je u nizu srpskih gradova koji potresa kriza, kako ekonomska i politička tako i moralna i bezbednosna. Kao da su se jutra pretvorila u „Noći nad Leutarom“.

Trebinje je grad poznat po srpskom pesniku, piscu i diplomati Jovanu Dučiću istoričaru Jovanu Deretiću, po Hidroelektranama na Trebišnjici (HET), reci Trebišnjici, manastirima Tvrdoš i Duži, hercegovačkoj Gračanici. To je grad iz kojeg su poreklom vrhunski sportisti, poput košarkaša Dejana Bodiroge, Predraga Danilovića, Milana Gurovića, Vladimira Radmanovića, odbojkaša Miloša, Vladimira i Nikole Grbića, grad koji je izrodio narodne heroje poput Vlada Šegrta, grad koji je dao velike žrtve u vekovnoj borbi protiv Turaka i Austrougara, u Prvom i Drugom svetskom ratu i u poslednjem građanskom ratu 1991. do 1995. godina. Nažalost, sada je to grad koji se često nalazi na stupcima crne hronike, zbog pucnjave, ubistava, šverca droge, obračuna narko grupa. Ukoliko se Trebinje i nađe na ekonomskim stranama časopisa, o njemu se uglavnom piše kao o mestu koje je pogodio najteži oblik ekonomske krize.

SLEPO CREVO SRPSKE Pored pomenutog HET-a, koji se još drži na čvrstim nogama, i Elektroprivrede Srpske, čije je sedište upravo u Trebinju, ostali nekadašnji giganti, poput Industrije alata, Novoteksa, LUČ-a, Travunije, propali su ili propadaju jedan po jedan, da bi na kraju Trebinje ostalo i bez autobuske stanice. Jednom rečju, kada sve saberemo ovaj grad na jugoistoku RS, postao je slepo crevo BiH.

Nekada je ovaj grad, čije ime potiče od latinske reči tribunus (tribunus militum je zapovednik jedne veće ili više manjih jedinica rimske vojske) ili od slovenske reči Treb (žrtva, žrtvovati), koji je smešten ispod planine Leotar, na obodu Trebinjskog polja, koje je od mora udaljeno oko 25 km (putem do Dubrovnika), za koji se kaže da je grad sunca i platana, koji je ekonomski i kulturni centar regije Istočne Hercegovine, postao je zapostavljen grad.

A nekada je Trebinje bilo na raskrsnici puteva srednjeg dela bivše Jugoslavije. Južno od Trebinja put vodi do Dubrovnika, zapadno prema Mostaru i Splitu, istočno prema Nikšiću, Kotoru i Herceg Novom, a severno prema Sarajevu, i dalje prema Višegradu, Užicu i Beogradu. Sada su svi ti putevi skoro blokirani. Veza sa Crnom Gorom  oslabila je zbog političke volje vladajućih struktura u ovoj državi, prema Dubrovniku i Mostaru zbog političkih razloga i činjenice da su ustaške horde iz Zapadne Hercegovine i sa područja Dubrovnika htele da porobe Trebinje i pobiju stanovništvo u prethodnim ratu, a prema severu zbog nedovršenog puta preko Čemerna, Tjentišta i Sutjeske. Da bi, recimo, iz Srbije, koju Trebinjci smatraju svojom majkom, došli do ovog grada, morate proći kroz nekoliko kilometara makadama između Foče i Gacka, a tek onda normalnim putem nastaviti prema Bileći i Trebinju.

Više u 78. broju magazina “Pečat”