Dok se Teofil Pančić etablirao u književnoj kritici pokušavajući da dokaže kako je stvaralaštvo Gorana Petrovića primer klerofašizma u srpskoj književnosti, Igor Marojević u probijanju horizonta očekivanja odlazi korak dalje tvrdeći kako je Njegošev “Gorski vijenac” anticipirao navodne zločine Radovana Karadžića

1. O prvom se uglavnom sve već zna. Ušao je u srpsku književnu kritiku kada je 1999. godine u političkom nedeljniku “Vreme” saopštio kako je roman Gorana Petrovića “Opsada Crkve svetog Spasa” – inače delo koje, poput savremenog nacionalnog epa, u formi bliskoj bajci, govori o uzrocima i posledicama stradanja srpskog naroda, kroz paralelu propasti Vizantije, Nemanjićkog carstva, socijalističke Jugoslavije i SR Jugoslavije – ilustrativan primer klerofašističkih tendencija u srpskoj literaturi. Ta hrabrost, koja je teško imala saveznika u bilo kakvoj ozbiljnoj argumentaciji, omogućila je Teofilu Pančiću da u sledećih deset godina postane predvodnik proevropske (književno)kritičke misli u Srbiji, koja gotovo redovno, isključujući bilo kakve segmente umetničkog, estetskog i idejnog aspekta dela, tematizovanje nacionalnog rodoljubivog elementa u literaturi, uzima kao jedino relevantan kriterijum prilikom vrednovanja nekog dela i povodom određivanja njegove originalnosti i savremenosti; naravno, što je jedno delo više patriotsko, ono je za Pančića i njegove sledbenike, arhaično, neoriginalno, zastarelo, tradicionalno.
I tako je svojim prvim ozbiljnijim kritičarskim radom Pančić, dakle, uz neubedljivu argumentaciju, i bez nedovoljne vremenske distance i razumevanja istorijskog trenutka i društvenih prilika, pokušao da prekine jednu dominantnu kulturnu, estetsku i stilsku razvojnu liniju srpske literature, čije koordinate predstavljaju najpre dela Njegoša, zatim Andrića i Crnjanskog, Kiša i Pekića, naposletku i Pavića. Upravo je ta paradigma u srpskoj književnosti nastavila da živi u stvaralaštvu Gorana Petrovića na kraju devedesetih. Uspeo je u svojoj nameri Pančić, zahvaljujući pre svega talasu evropskog zadovoljstva, koje je, pogotovo mlađe interesente za književnost, prosto zapljusnulo na prelazu između 20. i 21. veka. Na prvi pogled, takav redosled stvari deluje paradoksalno imajući u vidu da je upravo književna javnost u velikim evropskim državama (recimo Francuskoj, Nemačkoj ili Rusiji) prozni opus Gorana Petrovića označila kao bitnu, i skoro jedino relevantnu književnu paradigmu srpske literature 21. veka, ističući kako se ono uklapa u moderne tendencije evropskog romana, jer se u njemu spajaju uspešni postmoderni postupci i jednostavniji prozni modeli novog sentimentalizma.

2. O drugom, čiji inicijali M. I. simbolično skrivaju njegovu želju da se sakrije iza kolektiva koji bi, po njemu, trebalo da se suoči sa mračnom prošlošću koja seže sve do perioda Drugog svetskog rata, još uvek se nedovoljno zna. Reč je o Igoru Marojeviću, autoru nekolicine romana u kojima je, a pre svega u poslednjem (“Šnit”) pokušao da interpolira istoriografsku metafikciju, koja mu je poslužila da prevrednuje istoriju, konkretno, zameni ulogu žrtve i dželata, prikazajući Hrvate i Nemce u Drugom svetskom ratu kao najveće stradalnike ratnih dešavanja u Sremu. U svom najnovijem tekstu, Marojević pozamašno probija horizont očekivanja i ide korak dalje od Teofila Pančića, tvrdeći kako je Njegošev “Gorski vijenac” anticipirao navodne zločine Radovana Karadžića. Naime, u tekstu koji je pod naslovom “DDD i Tomas Pinčon” objavljen u kulturnom dodatku “Politike” (23. avgusta 2008) Igor Marojević, poredeći “slučajeve” Radovana Karadžića i Tomasa Pinčona (što je, naravno, neuporedivo, pa samim tim i besmisleno), između ostalog postavlja i tezu kako je Karadžić Njegoševe stihove iz “Gorskog vijenca” (“Ko na brdu ak imalo stoji/ više vidi no onaj pod brdom”) shvatio doslovno i “maksimizovao dominantnu poziciju stvaraoca u odnosu na publiku do mere u kojoj je, s brda, publiku, bombardovao”. Marojevića to ne čudi, jer je prema njegovom mišljenju Karadžić doslovno shvatio “Gorski vijenac”, “u kojem se govori o istrebljenju pripadnika naroda ine vere”.

Više u 27. broju magazina “Pečat”